WCAG 2.0 ma już rok

Wczoraj, to znaczy 11 grudnia 2009 roku, minął rok od opublikowania oficjalnej wersji Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.0. Chciałem zatem w krótkim artykule przybliżyć ten kluczowy dla dostępności dokument.

Wprowadzenie

Dokument stworzyła Web Accessibility Initiative, grupa robocza zajmująca się dostępnością wewnątrz World Wide Web Consortium (W3C). W3C to międzynarodowa organizacja, która tworzy specyfikacje technologii wykorzystywanych w Internecie, na przykład HTML, XHTML, CSS, SMIL i wielu innych. Producenci przeglądarek internetowych starają się, by ich aplikacje możliwie zgodnie interpretowały te specyfikacje, choć czasem zdarzają się pomysły na odstępstwa. Te bardziej udane włącza się do specyfikacji, a mniej udane znikają.

W W3C dość szybko zauważono problem dostępności (ang. accessibility) i powołano specjalną grupę do rozwiązania tego problemu poprzez stworzenia wytycznych, które będą mogły być wykorzystywane przez projektantów stron internetowych i programistów. W ten sposób w maju 1999 roku opracowano Web Content Accessibility Guidelines 1.0, dokument który na wiele lat stał się standardem – podstawą do tworzenia walidatorów dostępności oraz elementem aktów prawnych. Na jego podstawie opracowano część amerykańskiej ustawy antydyskryminacyjnej – Section 508, choć nie są to dokumenty tożsame. Również Unia Europejska wykorzystała WCAG 1.0 do programu E-Europe, którego celem było zapewnienie dostępności publicznych stron internetowych.

Powstanie WCAG 2.0

Technologia jednak idzie do przodu i pojawiły się rozwiązania, których w WCAG 1.0 nie przewidziano, na przykład media strumieniowe. Uznano także, że elementem ważnym w dostępności jest także użyteczność. Te dwa elementy współwystępują coraz częściej w różnych opracowaniach i podręcznikach, więc WAI rozpoczęła prace nad nowym dokumentem. Wydaje się, że rozmiar tematu nieco przerósł autorów i dlatego prace trwały tak długo, a termin publikacji wersji ostatecznej przesuwano kilkakrotnie. Wreszcie 11 grudnia 2008 roku ogłoszono, że dokument jest gotowy. Nie jest to do końca prawda, bo wciąż w wielu miejscach można znaleźć informacje o tym, że link zostanie uzupełniony w przyszłości, ale są to tylko informacje pomocnicze, a nie część zasadnicza dokumentu. Ilość pracy wykonanej przez autorów jest jednak imponująca.

Poziomy dostępności

Zarówno w WCAG 1.0, jak i w WCAG 2.0 przyjęto zasadę, że strona może być dostępna, bardzo dostępna i zupełnie dostępna (to moja interpretacja). W praktyce zaproponowano trzy poziomy dostępności:

  1. Podstawowy oznaczony pojedynczą literą A.
  2. Rozszerzony – oznaczony podwójną literą AA.
  3. Pełny – oznaczony potrójną literą AAA.

Każdy autor strony ma prawo zdecydować, na jakim poziomie dostępności znajduje się jego serwis i umieścić na nim odpowiednie logo. Należy jednak z tym bardzo uważać, bo łatwo przecenić swoje siły lub zbytnio zawierzyć firmie przygotowującej serwis internetowy. W swoich wędrówkach nigdy nie napotkałem strony internetowej na poziomie AAA (najwyższym), ale znalazłem kilka, które dumnie zamieściły takie logo. Nikt nie weryfikuje tych informacji i jest to wyłącznie kwestia uczciwości.

Struktura dokumentu

Na dokument składa się wiele elementów:

  • wskazówki,
  • wyjaśnienia,
  • kryteria sukcesu,
  • techniki wykorzystywane w HTML i CSS,
  • źródła referencyjne.

Wskazówki

Główną częścią specyfikacji są wskazówki, które uporządkowane są hierarchicznie w strukturze drzewiastej. Na samym szczycie znajdują się cztery podstawowe reguły (principles): Perceivable, Operable, Understandable i Robust, które – niezbyt zręcznie – przetłumaczyłem na polskie: Percypowalność, Obsługiwalność, Zrozumiałość i Kompletność. Szczególną trudność w tłumaczeniu sprawiło mi znalezienie jednowyrazowych odpowiedników w języku polskim, więc w zestawie znalazły się też neologizmy mojego autorstwa. Jeżeli ktoś ma pomysł na lepsze wyrażenia – proszę o sugestie na adres jacek.zadrozny@post.pl.

Poniżej w strukturze znajdują się wskazówki (guidelines) z numerem, którego pierwsza cyfra odpowiada zasadzie głównej, a druga przyjmuje kolejne numery, a więc wskazówka 1.1jest pierwszą wskazówką wewnątrz zasady głównej Percypowalność.

Jeszcze niżej wskazówki są doszczegółowione przez opisy dokładniejsze, związane z poziomami dostępności. Tutaj dowiemy się szczegółowo, jakie warunki należy spełnić, by osiągnąć odpowiedni poziom dostępności.

Wyjaśnienia

Dla zrozumienia każdej wskazówki autorzy przygotowali oddzielne, bardzo rozbudowane dokumenty dodatkowe. W wersji angielskiej noszą one nazwę "understanding" i zawierają następujące elementy:

  • wyjaśnienie intencji danej wskazówki, czyli po co i dla kogo powstała,
  • możliwe do zastosowania techniki (w tym miejscu tylko przykładowe.

Kryteria sukcesu

Sprawdzając, czy strona internetowa jest dostępna, należy posługiwać się kolejnymi elementami: Kryteriami sukcesu (Success Criterion), które szczegółowo wyjaśniają, jak należy rozwiązywać konkretne problemy z dostępnością oraz jakie techniki zastosować. Do tych dokumentów należy sięgać wtedy, gdy już zlokalizujemy problem. Znajdziemy tu także przykłady gotowych rozwiązań, a także linki do materiałów referencyjnych. To są najbardziej rozbudowane elementy dokumentu i najwięcej jest w nich braków. Braki te to na przykład brak przypisów,a więc nie mają wpływu na wartość całości. Są zresztą uzupełniane przez autorów i jest ich coraz mniej.

Techniki HTML i CSS

Dla każdego autora stron internetowych najważniejsze pytanie brzmi: jak sobie poradzić z problemem, a więc jak to wpisać w kod strony. Na to pytanie odpowiadają techniki wykorzystywane w HTML (lub podobnych językach) i  CSS (arkuszach stylów). Pierwsze mają literę H, a drugie C, po których następuje kolejny numer. Ta metoda sprawia, że w wielu Kryteriach sukcesu znajdują się odwołania do konkretnych technik i to często wielokrotnie do tych samych. Znajdziemy tu informacje o konkretnych znacznikach i atrybutach oraz sposobach ich wykorzystania.

Źródła referencyjne

Jeżeli komuś za mało informacji, to zawsze może sięgnąć jeszcze głębiej do wiedzy zebranej w Internecie. WCAG 2.0 odwołuje się do licznych artykułów i danych statystycznych opublikowanych w sieci przez inne instytucje. Dzięki nim możemy się dowiedzieć, że osoby starsze bardzo często mają osłabiony wzrok i słuch, a także znajdziemy opis histori zbiorowego ataku epilepsji wśród japońskich dzieci po obejrzeniu pewnej kreskówki. Gorąco zachęcam do czytania tych materiałów, bo przybliżają temat bardziej, niż zrobi to nawet najlepsza specyfikacja techniczna.

Podsumowanie

Specyfikacja WCAG 2.0 z pewnością zasługuje na większe i lepsze opracowanie. Mam jednak nadzieję, że zachęcę czytelników do sięgnięcia do źródeł, to znaczy do samej specyfikacji. Ze swej strony nadal będę pisał krótkie szkice o dostępności, ponieważ uważam to za temat bardzo ważny, a jednocześnie wciąż zbyt mało spopularyzowany.

Reklamy

One Response to WCAG 2.0 ma już rok

  1. Pingback: makowisko - Strefa Przyjaznych Technologii » Blog Archive » Web Content Accessibility Guidelines 2.0

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: