Prace nad prawem wyborczym przyśpieszyły

Prace nad prawem uległy gwałtownemu przyśpieszeniu. Do lutego posłowie chcieliby mieć gotowy Kodeks wyborczy, więc komisja sejmowa pod przewodnictwem Waldy’ego
Dzikowskiego pokazała projekt ustawy, która ma ujednolicić prawo wyborcze. W tym Kodeksie miały się
znaleźć rozwiązania dla niepełnosprawnych wyborców, ale jakoś się rozmyło.

Nieliczne rozwiązania prezentuję poniżej. Najczęściej są kopią już istniejących, chociaż znalazły się także nowe.

Odrębne obwody wyborcze

Samorząd gminy tworzy odrębny obwód głosowania w szpitalu, zakładzie pomocy społecznej, zakładzie karnym i areszcie śledczym, jeżeli w dniu wyborów będzie w nim
przebywać co najmniej 15 wyborców. Jeżeli będzie ich mniej, to taki obwód też może być utworzony na wniosek kierownika danej jednostki. W szczególnych sytuacjach można
odstąpić od tworzenia odrębnego obwodu, ale musi to być uzasadnione. To zmiana w dobrym kierunku, ponieważ takie „specjalne” obwody w miejscach zbiorowego zamieszkania
muszą powstawać. Trudno sobie wyobrazić powody dla zaniechania ich tworzenia, choć pewnie praktyka jakieś pokaże.

Art. 22. § 1. Wyborca niepełnosprawny, na jego wniosek wniesiony do urzędu gminy najpóźniej w 10 dniu przed dniem wyborów, jest dopisywany do spisu wyborców w
wybranym przez siebie obwodzie głosowania spośród obwodów głosowania, w których znajdują się lokale, o których mowa w art. 11 § 1 zdanie drugie, na obszarze gminy
właściwej ze względu na miejsce jego stałego zamieszkania.

§ 2. We wniosku, o którym mowa w § 1, podaje się dane wymienione w art. 13 § 6.

W artykule 11 mowa jest o lokalach wyborczych, w tym dostosowanych dla osób niepełnosprawnych. Trochę więcej o tym nieco dalej.

Pełnomocnik wyborczy

W Kodeksie wyborczym przepisano instytucję pełnomocnika wyborczego, jakie weszły rok temu do prawa wyborczego. Trochę mniej sformalizowane, ale główne wady nie
zniknęły. Nadal nie jest to głosowanie tajne ani równe. Kiedyś może Trybunał Konstytucyjny się wypowie na ten temat. A oto treść przepisów.

Art. 33. § 1. Głosować można osobiście, z zastrzeżeniem § 2 i § 3.

§ 2. Wyborca, który przez właściwy organ orzekający został zaliczony do osób o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, z uwzględnieniem art. 62 ust.
1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776, z późn. zm.), może udzielić
pełnomocnictwa do głosowania w jego imieniu w wyborach.

§ 3. Przepis § 1 stosuje się również do wyborcy, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 75 lat.

Art. 34. § 1. Pełnomocnikiem może być tylko osoba wpisana do rejestru wyborców w tej samej gminie, co udzielający pełnomocnictwa lub posiadająca zaświadczenie o prawie
do głosowania, z zastrzeżeniem § 4.

§ 2. Pełnomocnictwo można przyjąć tylko od jednej osoby z zastrzeżeniem § 3.

§ 3. Pełnomocnictwo można przyjąć od dwóch osób jeżeli co najmniej jedną z nich jest wstępny, zstępny, małżonek, brat, siostra lub osoba pozostająca w stosunku
przysposobienia.

§ 4. Pełnomocnikiem nie może być osoba wchodząca w skład komisji obwodowej właściwej dla obwodu głosowania osoby udzielającej pełnomocnictwa.

Art. 35. § 1. Pełnomocnictwa do głosowania udziela się przed wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) lub przed innym pracownikiem urzędu gminy upoważnionym przez
wójta lub burmistrza (prezydenta miasta) do sporządzania aktów pełnomocnictwa do głosowania.

§ 2. Akt pełnomocnictwa do głosowania sporządza się na wniosek wyborcy, wniesiony do wójta lub burmistrza (prezydenta miasta) gminy, w której wyborca jest wpisany
do stałego rejestru wyborców, najpóźniej w 10 dniu przed dniem wyborów. Wniosek powinien zawierać dane: nazwisko i imię (imiona), imię ojca, datę urodzenia, numer
ewidencyjny PESEL oraz adres zamieszkania zarówno wyborcy jak i osoby, której ma być udzielone pełnomocnictwo, a także wyraźne oznaczenie wyborów, których dotyczy
pełnomocnictwo.

§ 3. Do wniosku, o którym mowa w § 2, załącza się:

1) kopię aktualnego orzeczenia właściwego organu orzekającego o ustaleniu stopnia niepełnosprawności osoby udzielającej pełnomocnictwa; udokumentowanie wieku
przez osobę, o której mowa w art. 33 § 3, nie jest wymagane;

2) pisemną zgodę osoby mającej być pełnomocnikiem, zawierającą jej nazwisko i imię (imiona) oraz adres zamieszkania, a także nazwisko i imię (imiona) osoby
udzielającej pełnomocnictwa;

3) kopię zaświadczenia o prawie do głosowania wydanego osobie mającej być pełnomocnikiem – w przypadku gdy osoba ta nie jest wpisana do rejestru wyborców w tej
samej gminie co udzielający pełnomocnictwa.

§ 4. Akt pełnomocnictwa, po sprawdzeniu, na podstawie dostępnych urzędowo dokumentów, danych zawartych we wniosku, niezwłocznie sporządza się w trzech
egzemplarzach, z których po jednym otrzymują udzielający pełnomocnictwa i pełnomocnik, a trzeci egzemplarz pozostaje w urzędzie gminy.

§ 5. Akt pełnomocnictwa jest sporządzany w miejscu zamieszkania wyborcy udzielającego pełnomocnictwa wskazanym we wniosku, o którym mowa w § 2, z
zastrzeżeniem § 6.

§ 6. Akt pełnomocnictwa może być sporządzony na obszarze gminy poza miejscem zamieszkania wyborcy udzielającego pełnomocnictwa, jeżeli wyborca zwróci się o to
we wniosku, o którym mowa w § 2.

§ 7. Gmina prowadzi wykaz sporządzonych aktów pełnomocnictwa, w którym odnotowuje się fakt sporządzenia danego aktu.

Art. 36. Jeżeli wniosek o sporządzenie aktu pełnomocnictwa do głosowania nie spełnia ustawowych warunków, o których mowa w art. 33, art. 34 lub art. 35 § 2 i 3, wójt lub
burmistrz (prezydent miasta) w terminie 3 dni od dnia otrzymania wniosku wzywa wyborcę do usunięcia wad wniosku w terminie 3 dni. Jeżeli wad nie można usunąć albo nie
zostały one usunięte w terminie wójt lub burmistrz (prezydent miasta) odmawia sporządzenia aktu pełnomocnictwa. Odmowę sporządzenia aktu pełnomocnictwa do głosowania,
wraz z uzasadnieniem, doręcza się niezwłocznie wyborcy.

Art. 37. § 1. Wyborca ma prawo do cofnięcia udzielonego pełnomocnictwa do głosowania w jego imieniu. Cofnięcie pełnomocnictwa następuje przez złożenie najpóźniej na 2
dni przed dniem wyborów stosownego oświadczenia w urzędzie gminy, w którym sporządzono akt pełnomocnictwa lub doręczenie takiego oświadczenia właściwej obwodowej
komisji wyborczej w dniu głosowania.

§ 2. Pełnomocnictwo wygasa z mocy prawa w wypadku:

1) śmierci lub utraty prawa wybierania przez udzielającego pełnomocnictwa lub pełnomocnika,

2) braku przesłanek, o których mowa w art. 34 § 1 lub wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 34 § 4,

3) wcześniejszego głosowania osobistego przez osobę udzielającą pełnomocnictwa.

§ 3. Fakt cofnięcia lub wygaśnięcia pełnomocnictwa przed przekazaniem spisu wyborców przewodniczącemu właściwej obwodowej komisji wyborczej odnotowuje w
spisie wyborców wójt lub burmistrz (prezydent miasta), a po przekazaniu spisu – obwodowa komisja wyborcza właściwa dla obwodu głosowania osoby udzielającej
pełnomocnictwa.

Art. 38. Czynności związane ze sporządzeniem aktu pełnomocnictwa są zadaniem zleconym gminy i są wolne od opłat.

Art. 39. Minister właściwy do spraw administracji publicznej na wniosek Państwowej Komisji Wyborczej określa, w drodze rozporządzenia, szczegółowy tryb postępowania w
sprawie sporządzenia aktu pełnomocnictwa, wzory: wniosku o sporządzenie aktu pełnomocnictwa, zgody na przyjęcie pełnomocnictwa i aktu pełnomocnictwa, a także wzór i
sposób prowadzenia oraz aktualizacji wykazu sporządzanych aktów pełnomocnictwa.

Jak rozwiązany zostanie problem obcokrajowców, którzy nie mają orzeczenia o niepełnosprawności? Pewnie tak, jak zaproponował poseł Piechota – będą musieli się
orzec.

Urna pomocnicza

Na potrzeby osób obłożnie chorych zaprojektowano „urnę pomocniczą”. Jest to rozwiązanie dobre, ale działa wyłącznie w komisjach obwodowych zlokalizowanych w
szpitalach i podobnych miejscach. A co z osobami przebywającymi w domu?

Art. 43. § 1. Obwodowa komisja wyborcza, po uzgodnieniu z okręgową komisją wyborczą, może zarządzić stosowanie w głosowaniu drugiej urny wyborczej.

§ 2. Urna, o której mowa w § 1, jest urną pomocniczą przeznaczoną wyłącznie do wrzucania kart do głosowania przez wyborców w obwodach głosowania w szpitalach i w
zakładach pomocy społecznej.

§ 3. W wypadku wyrażenia przez wyborcę woli skorzystania z urny pomocniczej wrzucenie do niej karty do głosowania wymaga obecności przy tej czynności co najmniej
dwóch osób wchodzących w skład obwodowej komisji wyborczej, zgłoszonych przez różne komitety wyborcze.

§ 4. Do postępowania z urną pomocniczą i głosowania przy jej użyciu mają zastosowanie przepisy niniejszego rozdziału.

Asystent wyborczy

Pozostawiono przepis będący odpowiednikiem art. 69 ordynacji wyborczej do Sejmu i Senatu i to w brzmieniu tym samym, choć pod innym numerem:

Art. 52. Wyborcy niepełnosprawnemu, na jego prośbę, może pomagać inna osoba, z wyłączeniem członków komisji wyborczych i mężów zaufania.

Nadal nie wiadomo, w czym można pomóc i czy zaznaczanie krzyżyka mieści się w tych ramach.

Dostępność lokali wyborczych

Ciekawe zapisy dotyczą dostępności lokali wyborczych. Chodzi tu w praktyce o dostępność architektoniczną.

Art. 161. § 1. Obsługę i techniczno-materialne warunki pracy obwodowych komisji wyborczych, w tym możliwość wykorzystania techniki elektronicznej oraz
wykonanie zadań związanych z organizacją i przeprowadzeniem wyborów na obszarze gminy zapewnia wójt lub burmistrz (prezydent miasta), jako zadanie zlecone gminy.

§ 2. Jednostki organizacyjne sprawujące trwały zarząd nieruchomości państwowych i komunalnych są obowiązane udostępnić bezpłatnie pomieszczenia wskazane
przez:

1) dyrektora właściwej miejscowo delegatury Krajowego Biura Wyborczego – z przeznaczeniem na siedziby okręgowych i terytorialnych komisji wyborczych;

2) wójta lub burmistrza (prezydenta miasta) – z przeznaczeniem na siedziby obwodowych komisji wyborczych.

§ 3. Siedziby komisji wyborczych można również umieszczać w pomieszczeniach innych podmiotów niż wymienione w § 2, po uprzednim porozumieniu z
zarządzającymi tymi pomieszczeniami.

§ 4. Pomieszczenia przeznaczone na siedziby okręgowych i obwodowych komisji wyborczych powinny być łatwo dostępne dla osób niepełnosprawnych.

§ 5. Na siedziby komisji wyborczych można również wyznaczyć pomieszczenia innych podmiotów niż wymienione w § 2, po uprzednim porozumieniu z
zarządzającymi tymi pomieszczeniami.

§ 6. Przepisy § 1-4 stosuje się odpowiednio do kapitanów polskich statków morskich oraz konsulów.

Dosyć obiecująco wygląda paragraf 4 powyższego artykułu, szczególnie w połączeniu z z paragrafem 3. Dla mnie brzmi to jak informacja, że każdy lokal wyborczy powinien
być dostępny, a jeżeli „publiczny” takim nie jest, to można skorzystać z komercyjnego. O święta naiwności! Następny artykuł rozwiewa te mrzonki:

Art. 162. § 1. Lokale obwodowych komisji wyborczych dostosowane do potrzeb wyborców niepełnosprawnych zapewnia wójt lub burmistrz (prezydent miasta).

§ 2. Minister właściwy do spraw administracji publicznej, po porozumieniu z ministrem właściwym do spraw polityki społecznej oraz z Państwową Komisją Wyborczą,
określi, w drodze rozporządzenia:

1) warunki techniczne, jakim powinien odpowiadać lokal obwodowej komisji wyborczej, tak aby został dostosowany do potrzeb wyborców niepełnosprawnych;

2) liczbę lokali obwodowych komisji wyborczych dostosowanych do potrzeb wyborców niepełnosprawnych, uwzględniając proporcje między ogólną liczbą mieszkańców
danej gminy a liczbą osób niepełnosprawnych zamieszkujących tę gminę, z tym że w każdej gminie powinien być co najmniej jeden lokal obwodowej komisji wyborczej
dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych.

I to już koniec. Nie ma głosowania korespondencyjnego, szablonów, dostępnej informacji i wszystkich tych rozwiązań zaproponowanych w ustawie o dostosowaniu organizacji wyborów do potrzeb osób niepełnosprawnych (druk nr 2800). Nie ma i pewnie ich nie będzie, bo po co psuć taki ładny kodeks liczący ponad 500 artykułów. Pewnie trzeba będzie znowu zadziałać na system prawny: protestem wyborczym do Sądu Najwyższego lub wnioskiem konstytucyjnym do Trybunału Konstytucyjnego.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: